Deniz seviyesinin zamanla ne kadar yükselip alçaldığını incelemek daha önce kıyıdan mümkün olan bir işti. NASA, ESA, CNES ve NOAA gibi kuruluşlardan bilim insanı ve mühendisler, bundan tam 30 yıl önce TOPEX/Poseidon isimli bir uyduyu yörüngeye fırlatarak bu ölçümleri havadan yapılabilir hale getirdi.
Araştırmacılar, bu süreçte küresel ve bölgesel deniz seviyesi değişikliklerini tespit etmek için yeterince uzun ve hassas bir veri kaydı topladı. Bu sayede birleşik ve standartlaştırılmış bir okyanus topografyası kaydı oluşturuldu.
Radyo altimetreleri kullanılarak elde edilen 30 yıllık verilere göre küresel ortalama deniz seviyeleri, 1992’den bugüne 10,1 cm yükselmişti. Bu bulgular, bilim insanlarının daha önce kıyıdan yaptığı tespitleri doğruladı: Buna göre denizler yükseliyor ve yükseliş hızı artıyordu. Uydu ve gelgit göstergelerinden elde edilen veriler, son 140 yıldaki yükseliş miktarının 24 cm’yi bulduğunu gösteriyor.
Bu grafikte, 1992’den 2022’ye kadar deniz seviyesindeki küresel eğilimler görülüyor. Okyanusun kırmızı ve koyu turuncu ile gösterilen bazı kısımlarının yükselmesi, küresel orandan daha hızlı ilerliyor. (Credit: TOPEX/Poseidon)
“30 yıllık veriler sayesinde nihayet Dünya’nın iklimi üzerinde ne kadar büyük bir etkimiz olduğunu görebiliyoruz,” diyen Jet Propulsion Laboratory (JPL) oşinografı Josh Willis, “İnsan müdahalesinin neden olduğu deniz seviyesi yükselmesi, doğal döngüleri sekteye uğratıyor.”
Altimetre verileri ayrıca deniz seviyesinin yükselme hızının da arttığını gösteriyor. 20. yüzyıl boyunca, küresel ortalama deniz seviyesi artışı, yılda yaklaşık 1,5 milimetreyken, 1990’ların başında, yılda yaklaşık 2,5 mm civarına arttı. Son on yılda ise bu değer, yılda 3,9 mm’ye kadar yükseldi. Willis, küresel deniz seviyesindeki insan kaynaklı artışın, doğal döngülerden on kat daha fazla olduğuna vurgu yaptı.
Yılda birkaç milimetrelik deniz seviyesi yükselmesi az gibi görünse de bilim insanları, deniz seviyesindeki her 2,5 cm (25 mm) yükselmenin, kıyı boyunca ortalama 2,5 metre sahil kaybı anlamına geldiğini ifade ediyor.
Bu yükselişler aynı zamanda, yüksek gelgitlerin ve fırtına dalgalanmalarının daha da artabileceği ve güneşli günlerde bile daha fazla kıyı seli yaşanabileceği anlamına geliyor.
Haberi yazarken hangi kaynaklardan faydalandık?
earthobservatory.nasa.gov/images/150192/tracking-30-years-of-sea-level-rise
