Türkiye’de yüz binlerce kuşun göç sırasında ölümüne engel olmak için 5.000 elektrik direği izole edilecek

Dünya genelinde her yıl milyonlarca kuş, enerji hatlarında akıma kapılarak can veriyor. Bazı çalışmalar bu rakamın dünya çapında yılda 1 milyar seviyesine kadar çıkabildiğini öngörüyor.

Sadece ABD’de her yıl 12 milyon ile 64 milyon arasında kuşun elektrik hatları nedeniyle öldüğü biliniyor. (1)

Avrupa’nın en büyük doğa koruma organizasyonlarından biri olan NABU (Almanya Doğa Koruma Birliği) ve Vogelwarte Helgoland (Helgoland Kuş Gözlemevi) tarafından yapılan çalışmalara göre ise Almanya’da her yıl yaklaşık 1,5 ile 2,8 milyon kuşun yüksek gerilim hatlarına çarparak can verdiği tahmin ediliyor. (2) (3) (4)

Türkiye’de durum ne?

Biyoçeşitlilik açısından dünya üzerinde 36 sıcak noktadan üçünü (Kafkasya, Akdeniz ve İran-Turan) sınırları içerisinde barındıran ve kuşlar için “kritik bir ekolojik köprü” niteliği taşıyan ülkemizde de enerji nakil hatları nedeniyle her yıl yüz binlerce kuşun öldüğü tahmin ediliyor.

Doğa Derneği öncülüğündeki bilimsel çalışmalara göre, Türkiye üzerinden her yıl göç eden milyonlarca kuşun önemli bir kısmı izole edilmemiş hatlar nedeniyle can veriyor. (5)

Doğa Derneği koordinasyonunda ve Toroslar EDAŞ (Enerji Dağıtım A.Ş.) iş birliği gerçekleştirilen saha çalışması da durumun vahametini ortaya koyuyor.

Çalışma kapsamında Adana ve Mersin bölgesinde yapılan 175 km’lik bir hat taramasında sadece 15 gün içinde 59 kuşun ölü bulunduğu görülüyor. Bu, tüm Türkiye ve tüm yıl geneline yayıldığında rakamın ne kadar korkunç olduğunu gösteriyor.

Türkiye’de 5.000 elektrik direği izole edilecek

Göç yolculukları sırasında kuşlara elektrik çarpması tehdidinin önlenmesi için başlatılan uluslararası çalışma ise umut vadediyor.

“Güvenli Göç Yolları” projesi, Doğa Derneği, Bulgaristan Kuşları Koruma Derneği (BSPB), Kuzey Makedonya Ekoloji Derneği (MES), Bulgaristan Elektrik Dağıtım Şirketi (EP Yug) ve Makedonya Elektrik Dağıtım Şirketi (EVN Macedonia) ortaklığıyla hazırlanarak Avrupa Birliği LIFE Programı tarafından destekleniyor.

Küresel ölçekte nesli tehlike altında olan şah kartal ve küçük akbaba gibi türleri koruma amacı üstlenen proje kapsamında, 2030’a kadar Türkiye’de 5.000 (toplam 17.000) elektrik direğinin izole edileceği belirtiliyor. Bu, Türkiye’de bugüne kadar yapılacak en büyük izolasyon çalışması olacak. (6)

2030 yılına kadar tamamlanacağı öngörülen çalışma kapsamında kuşların elektrik hatlarını fark etmesini sağlayan 2.500 adet yansıtıcı kurulması ve Türkiye için kapsamlı bir “Göç Yolları Risk Envanteri” oluşturulması planlanıyor.

Amaç, şah kartal ve küçük akbaba başta olmak üzere tüm göçmen ve yerli kuş türleri için güvenli bir yaşam alanı oluşmasını sağlamak.

Şafak Arslan: “Bu tehdidi önlemek oldukça basit: Direklerin doğru şekilde izole edilmesi”

Türkiye’nin kuş göçü açısından “son derece kritik” bir konumda yer aldığını belirten Doğa Derneği Koruma Programı Koordinatörü Şafak Arslan, bu uzun ve zorlu yolculuk sırasında kuşların dinlenmek için mola vermek zorunda kaldığını ve sıklıkla elektrik direklerini tercih ettiğini söylüyor.

İzole edilmemiş elektrik direklerinin, kuşlar için ölümcül bir tehdit oluşturduğunu kaydeden Arslan, bu tehdidi önlemenin, direklerin doğru şekilde izole edilmesinden geçtiğini aktarıyor.

Arslan açıklamasını şu ifadelerle sürdürüyor:

“2017 yılından bu yana yürüttüğümüz çalışmalar, doğru izolasyon uygulamalarının kuş ölümlerini tamamen durdurabildiğini somut verilerle ortaya koydu. Şimdi bu tecrübeyi uluslararası bir boyuta taşıyoruz. 2030 yılına kadar yalnızca Türkiye’de, Trakya’dan Hatay’a uzanan hat boyunca 5.000 elektrik direğini güvenli hale getirerek kuşlara güvenli bir göç koridoru sağlamayı hedefliyoruz.”

Fotoğraflar: Doğa Derneği

Haberi yazarken hangi kaynaklardan faydalandık?

• Scott R. Loss, Tom Will ve Peter P. Marra, Refining Estimates of Bird Collision and Electrocution Mortality at Power Lines in the United States”. PLOS ONE, 2014.
• Hermann Hötker, Birds and Power Lines: From a German Perspective. NABU, 2006.
• BfN, Vogelschutz an Hoch- und Höchstspannungsfreileitungen (2011).
• Erickson et al. “A Review of Bird Collisions with Power Lines and Wind Turbines”. Global Review, 2005.
• Doğa Derneği, “Kuşlar İçin Güvenli Göç Yolları” Proje Raporları. 2020-2024.
• Doğa Derneği, Kuşlar için Güvenli Göç Yolları