İnsan etkisiyle artan küresel ısınma nedeniyle buzullar eriyor ve deniz seviyeleri yükseliyor. Bu sorun, milyonlarca insanın yaşadığı kıyı kentlerini olduğu gibi kıyı şeridinde bulunan kültürel miras alanlarını da sular altında bırakmakla tehdit ediyor.
Bunlar arasında kulelerden köprülere, nekropollerden tarihi kalıntılara kadar birçok arkeolojik ve tarihi alan bulunuyor.
Yunan ve Roma tarihinin en önemli dini mabetlerinden birisi olarak UNESCO Dünya Miras listesinde bulunan Delos Adası gibi bazı yerler, artan sel baskınları nedeniyle şimdiden yapısal hasar görmeye başladı bile.
Dumlupınar Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü’nden jeolog Enes Zengin’in yaptığı araştırma da Türkiye ve Yunanistan’ın kıyı şeridinde bulunan kültürel miras alanları için tehlike çanlarının çaldığını gösteriyor.
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi’nin (NOAA) Deniz Seviyesi Yükselmesi (SLR) Teknik Raporu’ndaki verileri kullanan Zengin, çalışmasında çok yüksekten çok düşüğe kadar değişen beş farklı risk kategorisinde “su altında kalma risk haritalarını” ortaya koyuyor.
Türkiye ve Yunanistan’ın Doğu Akdeniz kıyıları boyunca 464 tarihi alanın su altında kalma riskinin değerlendirildiği çalışmada, bunlardan 34’ünün “çok yüksek”, 21’inin “yüksek”, 25’inin “orta” 26’sının “düşük” ve 41 alanın ise “çok düşük” su baskını riski altında olduğu görülüyor.
Environmental Monitoring and Assessment dergisinde yayımlanan çalışmada, Türkiye’de en fazla tehlike altında olan alanlar, Muğla’nın güneyindeki Knidos ve Kaunos antik kentleri ile İzmir’in Bergama ilçesindeki Elaia Antik Liman Kenti olurken, Yunanistan’da ise Sissi, Pavlopetri ve Lokris antik kentleri “çok yüksek” risk altında gösteriliyor.
Deniz seviyesinin üç metre yükselmesi senaryosunda ise Efes Limanı, Milet ve Aydın’daki Güvercinada Kalesi ile Antalya’daki Olympos ve Patara antik kentleri dahil olmak üzere daha birçok tarihi alanın risk altına girebileceği ifade ediliyor.
Çalışma, bölgedeki tarihi alanların üçte birinin, yüzyılın sonuna kadar su altında kalma riskiyle karşı karşıya olduğunu açıkça gösterirken, çalışmanın yazarı Zengin, Euronews’e yaptığı açıklamada doğal afetler, insan kaynaklı felaketler ve kültürel miras kaynakları için risk oluşturabilecek diğer faktörler gibi potansiyel tehditlerin azaltılması için hızlı hareket edilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
Haberi yazarken hangi kaynaklardan faydalandık?
