Rakun köpeği, tilki, vizon ve misk sıçanı gibi hayvanların kürkü veya eti için veya medikal amaçla esaret altında tutulduğu çoğu çiftlik Avrupa ve Çin’de bulunuyor. 2016’da Avrupa’daki çiftliklerin 39 milyon vizon postu üretirken, Çin’deki çiftliklerde bu sayının 26 milyon olduğu biliniyor.
Bu haliyle uluslararası kürk endüstrisi büyük bir tehlike yaratıyor. Çünkü kürkleri için yetiştirilen birçok hayvan, insanları da hasta edebilecek zoonoz hastalıklara karşı hassaslık gösteriyor ve bunları yayma potansiyeli taşıyor. Örneğin daha önce vizon çiftliklerinde patojenik H5N1 kuş gribi virüsü salgınları yaşanırken bu risk halen devam ediyor.
Bir diğer popüler kürk hayvanı olan rakun köpeği ise 2003’te şiddetli akut solunum yolu sendromuna (SARS) neden olan bir virüsün insanlara yayılmasında rol oynamış olabilir. SARS-CoV-2’ye karşı da duyarlı olan bu hayvanlar bu tip virüsleri yayma potansiyeli taşıyor.
SARS-CoV-2’nin, COVID-19 salgınının başlarında Avrupa’daki vizon çiftliklerine yayıldığı da biliniyor. İnsan ile yaban hayatı arasındaki sınırlar belirsizleştikçe bu tür küresel pandemilerin görülme riski de artarak devam ediyor.
Yeni pandemi riski
Bulaşıcı hastalıklar üzerine çalışan araştırmacılar, tehlikeli patojenlerin hayvanlardan insanlara geçmesini önlemek için kürkü için hayvan yetiştiren çiftliklere çok dikkat edilmesi gerektiği ve biyogüvenlik önlemlerin alınması çağrısında bulunuyor.
Avustralya’daki Sidney Üniversitesi’nden virolog Eddie Holmes ve ekibi, kürklü hayvanların barındırdığı virüslere ilişkin yaptıkları bir araştırmanın ardından geniş bir virüs yelpazesini ortaya koyuyor.
461 hayvanın doku örneklerindeki RNA ve DNA’yı sıralayan araştırmacılar, pek çok grip virüsü ve koronavirüs de dahil olmak üzere insanlara bulaşarak pandemiye neden olma riski taşıyan toplamda 125 virüs tanımlamış durumda.
Üstelik bunlardan 36’sı daha önce hiç görülmemiş virüsler ve çoğu daha önce bunlara ev sahipliği yaptığı bilinmeyen türlerde bulunuyor.
Araştırmacılar, türler arasında geçiş yapma yetenekleri nedeniyle üç düzine virüsü “en endişe verici virüsler” olarak sınıflandırırken, rakun köpekleri ve vizonların her biri, bu yüksek riskli virüslerden en az on tanesini taşıyor.
“İşte pandemiler böyle başlıyor”
Nature’da yayımlanan araştırmanın yazarlarından birisi olan Holmes, bu haliyle kürk çiftliklerinin insanlarla yaban hayatında dolaşan virüsler arasında bir köprü olabileceğini söylüyor ve ekliyor: “İşte pandemiler böyle başlıyor.”
Araştırmacılar uzun süredir bu hayvanların, insanlara geçebilecek virüslerin deposu olduğundan şüphelenirken, Hong Kong Üniversitesi’nden koruma biyoloğu Alice Hughes’a göre Nature’da yayımlanan bu analiz, mevcut endişelerin doğru olduğunu ve virüs çeşitliliğinin sanılandan daha fazla olduğunu vurguluyor.
Hughes, endüstrinin yapay kürke geçişinin zorunlu olması gerektiğini söylerken, Londra’daki Uluslararası Kürk Federasyonu Genel Müdürü Mark Oaten, çiftliklerin en yüksek biyogüvenlik standartları altında faaliyet göstermesi gerektiğini kabul ediyor.
Singapur’daki Duke-NUS Tıp Fakültesi’nden virolog Linfa Wang da insanlarda yeni bir patojenin ortaya çıkması açısından en yüksek riskin “hayvan endüstrisinde” olduğu konusunda uyarıyor. Yabani hayvan esaretini sona erdirecek düzenlemelerin bir an önce getirilmesi ve denetlemelerin etkili bir şekilde yapılması gerekiyor.
Haberi yazarken hangi kaynaklardan faydalandık?
