Saygın tıp dergisi The Lancet’te yayımlanan yeni bir çalışma, beslenme alışkanlığımızı ve küresel gıda sistemini bir kere daha gözden geçirmemiz gerektiğine işaret ediyor.
Küresel gıda sisteminin dönüşümüne odaklanan Norveç merkezli sivil toplum kuruluşu EAT ve The Lancet birlikteliğiyle oluşan EAT-Lancet Komisyonu’nun hazırladığı Gezegen Dostu Sağlıklı Beslenme Düzeni (Planetary Health Diet) Raporu, günlük beslenme alışkanlıklarımızda yapılacak temel “küçük” değişikliklerin dünya genelinde günde 40.000 (yılda ise tahmini 15 milyon) erken ölümü önleyebileceğini savunuyor.
Bitki bazlı beslenme öneren “Gezegen Dostu Sağlıklı Diyet”, haftada iki porsiyon (iki öğün) balık, bir porsiyon kırmızı et, iki porsiyon tavuk ve 3-4 adet yumurta yenmesinde sorun görmüyor.
Makul miktarda et, daha fazla meyve sebze…
35 farklı ülkeden 70’ten fazla uzmanın katılımıyla oluşturulan komisyon, bitkisel gıdalar açısından zengin bir beslenme alışkanlığı önerirken, makul miktarda et tüketimine de izin veriyor.
Bununla birlikte rapor, çoğu insanın şu anda yediğinden daha fazla sebze, meyve, kuruyemiş, baklagil ve tam tahıl tüketmesini öneriyor.
Deniz ürünlerinden gelen sağlıklı yağ asitleri gibi gerekli besin öğelerinin alınmasına izin vermesiyle esnek bir yaklaşım olarak dikkat çeken bu diyet, haftalık beslenme düzenine iki porsiyon (iki öğün) balık eklenmesini tavsiye ediyor.
Bu diyette kırmızı et için haftada en fazla bir porsiyon, tavuk için iki porsiyon ve yumurta için de 3-4 adet öneriliyor.
5 trilyon dolar tasarruf sağlanabilir
Eş başkanlığını Potsdam İklim Etkileri Araştırma Enstitüsü (PIK) Direktörü Prof. Johan Rockström ile Harvard Üniversitesi’nden Prof. Walter Willett’ın yaptığı komisyon, gıda üretiminin, sera gazı emisyonlarının üçte birini oluşturduğunu ve yaban hayatı ile ormanların yok edilmesinin başlıca nedeni olduğunu hatırlatarak, söz konusu öneriyle birlikte gıdayla ilgili iklimsel emisyonların 2050 yılına kadar yarı yarıya azaltabileceğinin altını çiziyor.
Komisyon, “sağlıksız gıdaları daha pahalı, sağlıklı gıdaları ise daha ucuz” hale getirmek için vergilerin kaldırılması/azaltılması, sağlıksız gıda reklamlarının düzenlenmesi ve tarımsal sübvansiyonların daha sağlıklı ve sürdürülebilir gıdalara yönlendirilmesini tavsiye ediyor.
Gıdayla ilgili sağlık sorunları ve çevresel zararın topluma yıllık olarak yaklaşık 15 trilyon dolara mâl olduğu tahmin edilirken, raporda gıda sistemine yapılacak yıllık 200 milyar ila 500 milyar dolarlık yatırımın 5 trilyon dolar tasarruf sağlayabileceği öne sürülüyor.
