Tarım zehiri olarak da bilinen pestisitler, dünya genelindeki çiftçiler tarafından her yıl 2,5 milyar kilogramdan fazla kullanılıyor. “Gıda kaynaklarını korumak” amacıyla geliştirilen bu kimyasallar, zararlı olsun ya da olmasın çoğu böceği, mantarı veya yabani otları öldürüyor.
Pestisitlerin insan sağlığı üzerindeki kanserojen etkisi farklı çalışmalarda defalarca kanıtlanırken bu bileşiklerin, ekosistem ve biyoçeşitlilik üzerindeki etkisinin de yıkıcı olduğu biliniyor. Bundan en çok etkilenen canlıların başında ise arılar geliyor.
Arılar ekosistemin hayati bir parçası
Arılar olmadan diğer birçok türün de yaşamını sürdüremeyeceği aşikâr. Küresel gıda üretiminin kabaca üçte biri de bu canlılara bağlı olduğu için arıların ölümü, gıda güvenliğini de tehdit ediyor. Buna karşın pestisitler, arıların başının belası olmaya devam ediyor.
Oxford Üniversitesi’nden Dr. Rachel H. Parkinson ve arkadaşlarının kanıtladığı üzere pestisitler, arıların merkezi sinir sistemlerine zarar veriyor ve birçok arı türü, bu sebeple yok olma riskiyle karşı karşıya kalıyor. Bu kimyasallar, tozlayıcıların uçma yetilerini bozuyor ve bu da onların yiyecek aramasını zorlaştırıyor. Bir kısmı, bu arayış sırasında ölüyor.
Parkinson, yaptıkları çalışmayla, tarımda yaygın olarak kullanılan böcek ilacı pestisitlerin (insektisit), bal arılarını yönlendirilen davranışları kalıcı olarak bozabileceğini ortaya çıkardıklarını söylüyor.
Yapılan testlerde, sola ve sağa dönüşler arasındaki asimetrinin, pestisitlere maruz kalan arılar için normal arılara göre en az 2,4 kat daha fazla olduğu görülüyor. Ayrıca pestisitlere maruz kalan arıların beyinlerinde daha yüksek oranda “ölü hücre” bulunduğu ifade ediliyor. Bu durum, arıların pestisitler yüzünden “beyin hasarına” maruz kaldıklarını gösteriyor.
Karıncalar pestisitlerin yerini alabilir mi?
Neyse ki iyi haber var! Başka bir çalışma kapsamında 26 karınca türünü inceleyen araştırmacılar, söz konusu zararlı kimyasalların birçoğunun yerini karıncaların alabileceğini ortaya koyuyor.
Saygın bir dergi olan Journal Proceedings of Royal Society B’de yayımlanan uluslararası bir çalışma, birçok karınca türünün, daha düşük maliyetle pestisitlere benzer veya daha yüksek etkinliğe sahip olduğunu gösteriyor.
Brezilya’daki Uberlândia Federal Üniversitesi’nden Diego V. Anjos’un başyazarı olduğu çalışmaya göre karıncalar, mahsulleri tırtıl ve böcek gibi tarım zararlılardan koruyor. 17 farklı mahsul üzerinde yapılan 52 araştırmanın meta-analizi, karıncalar sayesinde zararlıların bolluğunun ve bitki hasarının azaldığını, ürün veriminin de arttığını ortaya koyuyor.
Karıncalar ayrıca oluşturdukları labirent benzeri tüneller sayesinde toprağı havalandırarak bitkilerin oksijeni emmesine de yardımcı oluyorlar. Pestisit yerine karıncaları kullanmanın yeni bir fikir olmadığının altını çizen araştırmacılar, “Çin’deki narenciye yetiştiricileri, yüzyıllar önce karıncaları kullanarak biyolojik kontrolde öncüydü,” diye belirtiyor.
Bu haberi yazarken hangi kaynaklardan faydalandık?
royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rspb.2022.1316
1 thought on “Arıları kurtarmak için çözüm: Pestisit yerine karıncaları kullanmak”